آیا استفاده از فیلترشکن جرم است؟

تلگرامم بالا نمیاد، باید حتما یکی از کانال های خبری رو چک کنم. چاره ای ندارم باید از فیلترشکن استفاده کنم…. اما

آیا استفاده از فیلترشکن جرم است؟

برای پاسخ به سوال که آیا استفاده از فیلترشکن جرم است یا خیر ، باید ابتدا در مورد دلیل استفاده از فیلتر شکن در برخی کشورها از جمله ایران صحبت کنیم.

وقتی بر اساس مقررات دسترسی در استفاده از برخی سایت ها و  از برنامه ها ممنوعیت اعمال شود، کاربران برای دسترسی به محتوای ممنوع شده از فیلتر شکن استفاده می کنند.

تلگرام از جمله برنامه هایی ست که بر اساس صلاحدید مقامات استفاده از آن در کشور با استفاده از فیلترشکن امکان پذیر می باشد.

اما سوال اینجاست که وقتی بسیاری از افراد در حال استفاده از فیلترشکن ها هستند میتوانیم بگوییم جرمی اتفاق نیفتاده و در واقع میتوان این پرسش را مطرح نمود که آیا استفاده از فیلترشکن جرم است؟ آیا استفاده من به عنوان یک کاربر از فیلتر شکن منعی ندارد؟

آیا استفاده از فیلترشکن جرم است؟ تا کنون هیچگونه جرم‌انگاری برای استفاده کاربران از فیلترشکن مطرح نشده است، در نتیجه نمی توان گفت که کاربران در استفاده از فیلتر شکن ، مرتکب جرم شده اند.

فیلترشکن چیست؟

فیلترشکن را وسیله ای برای دورزدن سانسور اینترنت یا VPN (شبکه خصوصی مجازی) میگویند. بر این مبنا مجموعه‌ای از روش‌ها و نرم‌افزارها در فیلترشکن بکار می رود که به کاربران امکان می‌دهد از محدودیت‌ها و سانسور اینترنت عبور کنند.

با وجود کارکرد فیلترشکن ها آیا می توان گفت استفاده از فیلترشکن جرم است؟ در ادامه مقاله در این باره بیشتر صحبت خواهیم کرد. اما قبل از آن در مورد کاربردهای فیلترشکن ها بحث مان را ادامه می دهیم.

وقتی در مورد کاربرد فیترشکن ها وارد بحث شویم ممکن است در ذهن شما بلافاصله چنین تداعی شود که استفاده از فیلترشکن جرم است. اما بهتر است عجول نباشید و در ادامه ما را همراهی کند.

فیلترشکن چگونه عمل می‌کند؟

وقتی از فیلترشکن استفاده میکنید در حقیقت یک تونل امن بین دستگاه شما و یک سرور در کشور دیگ/ر برقرار میشود. این امر، ترافیک اینترنت شما را رمزگذاری می‌کند. با این کار، آدرس IP واقعی شما پنهان می‌شود. لذا به نظر می‌رسد که از کشور دیگری به اینترنت متصل شده اید. با انجام این کار این امکان به شما داده میشود تا به وب‌سایت‌هایی که در کشور شما مسدود شده‌اند دسترسی پیدا کنید. همچنین از حریم خصوصی خود در هنگام مرور اینترنت محافظت نمایید.

آیا با وجود کارکردهای مفیدی که فیلترشکن ها دارند میتوان مدعی شد اسفاده از فیلترشکن جرم است؟ ما میخواهیم در ادامه در مورد کاربردهای فیلترشکن و مجرمانه بودن یت نبودن آن بحث کنیم ودر نهایت نتیجه بگیریم که استفاده از فیلترشکن جرم است یا خیر؟ پس بحث خود را با کاربردهای فیلترشکن ها پیگیری میکنیم.

فیلترشکن ها چه کاربردهایی دارند؟

دور زدن فیلترینگ:

به شما اجازه دور زدن فیلترینگ را میدهند. از فیلترشکن ها میتوان برای دسترسی به وب‌سایت‌ها و سرویس‌هایی که توسط دولت‌ها یا سازمان‌های دیگر مسدود شده‌اند، استفاده نمود.

محافظت از حریم خصوصی:

فیلترشکن ها با رمزگذاری ترافیک اینترنت شما، از حریم خصوصی شما در برابر جاسوسی و هکرها محافظت می‌کنند.

امنیت بیشتر در شبکه‌های عمومی:

فیلترشکن ها هنگام استفاده از شبکه‌های Wi-Fi عمومی، از اطلاعات شما در برابر هکرها محافظت می‌کنند.

دسترسی به محتوای جغرافیایی محدود:

فیلترشکن ها به شما امکان می‌دهند به محتوای جغرافیایی محدود، مانند سرویس‌های پخش جریانی و وب‌سایت‌های خبری، که در کشور شما در دسترس نیستند، دسترسی پیدا کنید.

انواع فیلترشکن:

• VPN های رایگان: این VPN ها معمولاً سرعت و پهنای باند محدودی دارند و ممکن است قابل اعتماد نباشند.
• VPN های پولی: این VPN ها معمولاً سرعت و پهنای باند بیشتری دارند و قابل اعتمادتر هستند.
• VPN های تور: این VPN ها از طریق شبکه Tor کار می‌کنند که یک شبکه غیرمتمرکز و ناشناس است.

 انتشار فیلترشکن‌ و آموزش عبور از فیلترینگ

در پاسخ به این سوال که آیا استفاده از فیلترشکن جرم است تا اینجا متوجه شدیم در قانون چنین عنوان مجرمانه ای وجود ندارد. از اینرو بسیاری از افرد در حال استفاد از فیلترشکن هستند و کسی هم به جرم استفاده از فبلترشکن دستگیر نشده است.

آیا واقعاً استفاده از فیلترشکن جرم است؟ استفاده کاربران از فیلترشکن، مصداق دسترسی غیر مجاز موضوع ماده ۷۲۹ قانون مجازات اسلامی تعزیرات نمی باشد و در حال حاضر برای استفاده از فیلتر شکن جرم انگاری نشده است. انتشار فیلترشکن در فضای مجازی مشمول عنوان مجرمانه موضوع بند الف ماده ۷۴۳ می شود، یعنی هرکس از طریق سامانه‎ های رایانه ‎ای یا مخابراتی یا حامل‎ های داده مرتکب اعمال زیر شود، به مجازات:

الف) چنانچه به منظور دستیابی افراد به محتویات مستهجن، آنها را تحریک، ترغیب، تهدید یا تطمیع کند یا فریب دهد یا شیوه دستیابی به آنها را تسهیل نموده یا آموزش دهد، به حبس از نود و یک روز تا یک سال یا جزای نقدی از بیست میلیون ریال تا هشتاد میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.

ارتکاب این اعمال در خصوص محتویات مبتذل موجب جزای نقدی از پنج میلیون ریال تا بیست میلیون ریال است.

با وجود این مواد قانونی ولی هنوز در مورد اینکه استفاده از فیلترشکن جرم است قانونگذار سکوت کرده است. لدا عنوان مجرمانه ای در این باره نداریم.

استفاده از فیلترشکن در چه شرایطی می‌تواند مسئله حقوقی ایجاد کند؟

پرسش «آیا استفاده از فیلترشکن جرم است؟» باید از موضوعات دیگری که ممکن است در ارتباط با فیلترشکن ایجاد شود تفکیک شود. صرف استفاده از ابزارهایی مانند VPN، به‌تنهایی به این معنا نیست که هر رفتار کاربر نیز قانونی یا غیرقانونی است. آنچه در بررسی مسئولیت کیفری اهمیت دارد، رفتار انجام‌شده، هدف استفاده، نحوه ارتکاب و وجود یا نبود عنوان مجرمانه در قانون است.

به عبارت دیگر، اگر شخصی با استفاده از فیلترشکن مرتکب رفتار مجرمانه دیگری شود، موضوع پرونده می‌تواند مربوط به همان رفتار مجرمانه باشد و صرف استفاده از VPN لزوماً عنوان کیفری مستقلی برای او ایجاد نمی‌کند.

برای مثال، اگر فردی از طریق یک حساب کاربری ناشناس اقدام به تهدید، کلاهبرداری، دسترسی غیرمجاز یا انتشار محتوای مجرمانه کند، بررسی مسئولیت کیفری او بر اساس رفتار ارتکابی و مقررات مربوط به آن انجام می‌شود، نه صرفاً به دلیل اینکه از فیلترشکن استفاده کرده است.

آیا فیلترشکن باعث ناشناس ماندن کاربر می‌شود؟

یکی از برداشت‌های اشتباه درباره VPN این است که استفاده از فیلترشکن به معنای ناشناس شدن کامل در اینترنت است. در حالی که پنهان شدن IP واقعی از یک سرویس یا وب‌سایت، لزوماً به معنای غیرقابل شناسایی بودن کاربر نیست.

در پرونده‌های جرایم رایانه‌ای ممکن است اطلاعات مختلفی برای بررسی فعالیت یک کاربر مورد توجه قرار گیرد؛ از جمله سوابق حساب کاربری، اطلاعات ارتباطی، داده‌های ثبت‌شده توسط سرویس‌ها، اطلاعات دستگاه و سایر ادله الکترونیکی.

بنابراین، استفاده از فیلترشکن نباید این تصور را ایجاد کند که فرد در صورت ارتکاب جرم سایبری هیچ امکان شناسایی یا پیگیری نخواهد داشت. نحوه شناسایی مرتکب در هر پرونده به نوع جرم، بستر مورد استفاده، اطلاعات قابل دسترس و اقدامات قانونی انجام‌شده بستگی دارد.

آیا استفاده از فیلترشکن برای ارتکاب جرم، مسئولیت کیفری ایجاد می‌کند؟

اگر شخصی از ابزارهای ارتباطی یا فناوری‌های مختلف برای ارتکاب یک جرم استفاده کند، استفاده از آن ابزار به خودی خود تعیین‌کننده عنوان مجرمانه نیست؛ بلکه رفتار مجرمانه‌ای که با استفاده از آن انجام شده است اهمیت دارد.

برای نمونه، اگر شخصی از فیلترشکن برای انجام کلاهبرداری اینترنتی، تهدید، هتک حیثیت، دسترسی غیرمجاز یا انتشار محتوای مجرمانه استفاده کند، باید رفتار او با توجه به مقررات مربوط به همان جرم بررسی شود.

در چنین شرایطی، فیلترشکن صرفاً می‌تواند یکی از ابزارهای مورد استفاده در ارتکاب رفتار باشد و بررسی پرونده نیازمند توجه به تمام شواهد و مستندات دیجیتال است.

انتشار و آموزش استفاده از فیلترشکن با استفاده شخصی یکسان نیست

یکی از نکات مهم در بررسی حقوقی فیلترشکن، تفکیک استفاده شخصی از انتشار، تبلیغ یا آموزش استفاده از آن است. نمی‌توان تمام این رفتارها را بدون بررسی شرایط، یکسان تلقی کرد.

مسئولیت کیفری هر رفتار باید بر اساس قانون و شرایط دقیق آن مشخص شود. به همین دلیل، اگر موضوع پرونده مربوط به فروش، انتشار، تبلیغ یا آموزش روش‌های خاص دسترسی به محتوای غیرمجاز باشد، لازم است محتوای منتشرشده، مخاطبان، نحوه انتشار و هدف انجام این فعالیت به‌صورت دقیق بررسی شود.

این موضوع به‌ویژه برای افرادی که در شبکه‌های اجتماعی، وب‌سایت‌ها یا کانال‌های اینترنتی درباره ابزارهای عبور از محدودیت‌های اینترنتی محتوا منتشر می‌کنند اهمیت دارد.

آیا پلیس می‌تواند فعالیت اینترنتی فردی را که از فیلترشکن استفاده می‌کند بررسی کند؟

استفاده از فیلترشکن به این معنا نیست که تمام آثار دیجیتال فعالیت کاربر از بین می‌رود. در پرونده‌های سایبری، بررسی فعالیت‌های اینترنتی می‌تواند با توجه به اطلاعات موجود و فرآیندهای قانونی، از مسیرهای مختلف انجام شود.

البته نحوه دسترسی به اطلاعات، اعتبار آن و امکان استناد به آن در یک پرونده، تابع مقررات و شرایط خاص خود است. بنابراین، نباید صرف وجود یک آدرس IP یا یک داده فنی را به معنای اثبات قطعی هویت یا ارتکاب جرم دانست.

در پرونده‌های کیفری سایبری، ادله دیجیتال باید در کنار سایر قرائن و مستندات پرونده مورد بررسی قرار گیرد تا مشخص شود چه شخصی، چه رفتاری و با چه شرایطی انجام داده است.

اگر با فیلترشکن مرتکب جرم نشده باشیم، آیا صرف استفاده از آن کافی است؟

پاسخ به این پرسش باید با توجه به اصل قانونی بودن جرم و مجازات و عنوان دقیق رفتار مورد بررسی قرار گیرد. صرف اینکه شخصی از VPN یا ابزار مشابه استفاده کرده باشد، بدون احراز رفتار مجرمانه‌ای که قانون برای آن مجازات تعیین کرده است، به‌تنهایی برای انتساب هر جرم دیگری کافی نیست.

بنابراین، اگر شخصی صرفاً درباره استفاده از فیلترشکن نگران است، باید میان استفاده از فیلترشکن و رفتارهایی که ممکن است هنگام استفاده از آن انجام داده باشد تفاوت قائل شود.

اگر موضوع به یک پرونده قضایی، احضاریه، شکایت یا اتهام مشخص مربوط باشد، بررسی جزئیات پرونده اهمیت بسیار بیشتری از پاسخ کلی به این پرسش دارد که «آیا فیلترشکن جرم است؟».

اگر به دلیل استفاده از فیلترشکن با اتهام مواجه شویم چه کنیم؟

اگر فردی به دلیل فعالیتی که با استفاده از فیلترشکن انجام شده با شکایت یا اتهام کیفری مواجه شود، بهتر است پیش از ارائه توضیحات یا انجام اقدامات شتاب‌زده، موضوع را از نظر حقوقی بررسی کند.

در چنین پرونده‌ای باید مشخص شود اتهام دقیق چیست، رفتار مورد ادعا چه بوده، چه ادله‌ای علیه فرد وجود دارد و آیا صرف استفاده از فیلترشکن موضوع اتهام است یا رفتار دیگری که با استفاده از آن انجام شده است.

همچنین پیام‌ها، حساب‌های کاربری، فایل‌ها و سایر اطلاعات مرتبط با پرونده ممکن است بخشی از ادله دیجیتال محسوب شوند. بنابراین، حذف یا تغییر خودسرانه اطلاعات می‌تواند روند بررسی موضوع را پیچیده‌تر کند.

خدمات وکیل علیرضا طباطبایی در پرونده‌های مرتبط با فیلترشکن و جرایم سایبری

مسائل حقوقی مرتبط با فیلترشکن ممکن است در برخی پرونده‌ها با موضوعاتی مانند جرایم رایانه‌ای، دسترسی غیرمجاز، کلاهبرداری اینترنتی، تهدید، انتشار محتوای مجرمانه، هتک حیثیت یا سایر فعالیت‌های سایبری ارتباط پیدا کند.

وکیل علیرضا طباطبایی در حوزه جرایم سایبری و حقوق فناوری، حسب شرایط پرونده، خدمات مشاوره و وکالت ارائه می‌دهد. بررسی عنوان اتهامی، تحلیل وضعیت حقوقی موکل، بررسی ادله دیجیتال و انتخاب مسیر مناسب دفاع یا پیگیری، از موضوعاتی است که می‌تواند در این پرونده‌ها مورد بررسی قرار گیرد.

این خدمات می‌تواند برای شاکی یا متهم پرونده، با توجه به شرایط موضوع، شامل موارد زیر باشد:

• بررسی حقوقی اتهام مرتبط با استفاده از فیلترشکن
• مشاوره درباره انتشار یا آموزش ابزارهای فیلترشکن
• بررسی جرایم سایبری انجام‌شده با استفاده از VPN
• بررسی ادله و مستندات الکترونیکی پرونده
• دفاع در پرونده‌های جرایم رایانه‌ای مرتبط
• مشاوره درباره نحوه برخورد با احضاریه یا شکایت سایبری
• پیگیری حقوقی پرونده در مراجع قضایی

در چنین پرونده‌هایی، پاسخ به این سؤال که «آیا استفاده از فیلترشکن جرم است؟» تنها نقطه شروع است. برای تصمیم‌گیری درست، باید رفتار مورد ادعا، عنوان قانونی آن، ادله موجود و شرایط دقیق پرونده به‌صورت جداگانه بررسی شود.

در صورت مواجهه با هریک از موارد فوق، مشاوره با وکیل می‌تواند راه عبور از پیچ و خم‌های موجود در مسیر باشد. همان وکیل آگاه به مخاطرات استفاده از فیلترشکن که دانش و تجربه کافی در زمینه حل و فصل مسائل و مشکلات بغرنج سایبری داشته باشد.