با توسعه و پیشرفت تکنولوژی و نقش پررنگ اینترنت و وسایل الکترونیکی، جرم‌های رایانه‌ای مشکل جدیدی برای جوامع امروزی محسوب می‌شوند. امروزه افراد به سبب استفاده‌ی زیاد از فضای مجازی و انجام تعاملات و معاملات گوناگون در این فضا، مورد سرقت قرار می‌گیرند که همین امر مهم بودن رسیدگی به این نوع جرایم را نشان می‌دهد. برای جلوگیری از این نوع جرایم، قانون‌گذار قوانینی در این زمینه وضع کرده است که در طول مقاله به آن‌ها می‌پردازیم.

جرم رایانه‌ای به معنای این است که کسی با استفاده از کامپیوتر اقدام به انجام اعمال مجرمانه‌ای مانند به دست آوردن اطلاعات شخصی دیگران کند. جرم رایانه‌ای در قانون تعریف نشده است و تنها به بیان انواع و مصادیق آن اکتفا شده است.

 

تعاریف جرایم رایانه‌ای

در دنیا تعاریف مختلفی در مورد جرایم رایانه‌ای وجود دارد:

انواع جرایم رایانه‌ای

انواع جرایم رایانه‌ای را می‌توان طبق قانون در موارد زیر خلاصه کرد (البته که جرایم بیشتری هم در این مورد وجود دارد ولی در قانون به آن‌ها اشاره نشده است):

در ماده 25 قانون جرایم رایانه‌ای بیان شده است که هر فردی که یکی از کارهای زیر را انجام می‌دهد به نود و یک روز تا یک سال حبس محکوم و همچنین باید جزای نقدی برابر پنج تا بیست میلیون ریال را پرداخت کنند.

  1. دسترسی غیر مجاز به داده یا ساسامانه‌های رایانه‌ای و مخابراتی
  2. شنود غیر مجاز محتوای در حال انتقال ارتباطات غیر عمومی در سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی یا امواج مغناطیسی یا نوری
  3. جاسوسی رایانه‌ای
  4. جعل رایانه‌ای
  5. تخریب و اخلال در داده‌ها یا سامانه‌های رایانه‌ای و مخابراتی
  6. سرقت و کلاهبرداری مرتبط با رایانه
  7. نواع جرایم رایانه‌ای علیه عفت و اخلاق عمومی
  8. هتک حیثیت و نشر اکاذیب
  9. تولید، انتشار یا در دسترس قرار دادن یا معامله داده‌ها یا نرم‌افزارها یا هر نوع ابزار الکترونیکی
  10. فروش یا انتشار یا در دسترس قرار دادن گذرواژه یا هر داده‌ای که امکان دسترسی غیرمجاز به داده‌ها یا سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی متعلق به دیگری
  11. انتشار یا در دسترس قرار دادن محتویات آموزش دسترسی غیرمجاز، شنود غیرمجاز، جاسوسی رایانه‌ای و تخریب و اخلال در داده‌ها یا سامانه‌های رایانه‌ای و مخابراتی

در ادامه به توضیح بیشتر دو مورد از این موضوعات می‌پردازیم:

 

کلاهبرداری رایانه‌ای

کلاهبرداری رایانه ای و کامپیوتری
علت اصلی وجود این نوع کلاهبرداری‌ها حاضر و در دسترس نبودن دو طرف معامله است در صورتی که در معاملات معمولی و حضوری طرف‌های معامله هم دیگر را از نزدیک می‌بینند.

در کلاهبرداری رایانه‌ای، کلاهبردار از طریق فضای مجازی و با تغییر دادن داده‌ها و اطلاعات فرد، حتی بدون آگاهی بزه‌دیده، اموال وی را تصاحب می‌کند. مثلاً از طریق فضای مجازی در داده‌های حساب‌های بانکی افراد دست می‌برد و موجودی آن حساب‌ها را به حساب خود واریز می‌کند. اين جرم در زمره جرايم عليه اموال و مالکيت است، که عبارت است از: تحصيل مال غير که با توسل به وسايل متقلبانه از طرف کلاهبردار ارتکاب مي‌يابد.

در ماده 12 و 13 جرایم رایانه‌ای و سرقت‌های رایانه‌ای امده است که:

هرکس به طور غيرمجاز داده‎هاي متعلق به ديگري را بربايد، چنانچه عين داده‌ها در اختيار صاحب آن باشد، به جزاي نقدي از يك تا بيست ميليون ريال و در غير اين صورت به حبس از نود و يك روز تا يك سال يا جزاي نقدي از پنج تا بيست ميليون ريال يا هر دو مجازات محكوم خواهد شد (ماده 12).

هركس به طور غيرمجاز از سيستم‌هاي رايانه‌اي يا مخابراتي با ارتكاب اعمالي از قبيل وارد كردن، تغيير، محو، ايجاد يا متوقف كردن داده‎ها يا مختل كردن سيستم وجه يا مال يا منفعت يا خدمات يا امتيازات مالي براي خود يا ديگري تحصيل كند علاوه بر رد مال به صاحب آن‌ به حبس از يك تا پنج سال يا جزاي نقدي از بيست تا يك‌صد ميليون ريال يا هر دو مجازات محكوم خواهد شد (ماده 13).

 

جاسوسی رایانه‌ای

جاسوسی رایانه‌ای
در این جرم هدف برنامه‌های رایانه‌ای هستند. با پیشرفت تکنولوژی جاسوسی‌ها نیز جدیدتر می‌شوند. برای جلوگیری از این نوع جاسوسی‌ها در ماده‌های 3، 4 و 5 قوانین جرایم رایانه‌ای آمده است که:

ماده 3– هركس به طور غيرمجاز نسبت به داده‎هاي سري در حال انتقال يا ذخيره شده در سيستم‎هاي رايانه‎اي يا مخابراتي يا حامل‎هاي داده مرتكب اعمال زير شود،‌ به مجازات‎هاي مقرر محكوم خواهد شد:
الف) دسترسي به داده‎هاي مذكور يا تحصيل آن‌ها يا شنود محتواي سري در حال انتقال، به حبس از يك تا سه سال يا جزاي نقدي از بيست تا شصت ميليون ريال يا هر دو مجازات.
ب) در دسترس قرار دادن داده‎هاي مذكور براي اشخاص فاقد صلاحيت، به حبس از دو تا ده سال.
ج) افشا يا در دسترس قرار دادن داده‎هاي مذكور براي دولت، سازمان، شركت يا گروه بيگانه يا عاملان آن‌ها، به حبس از پنج تا پانزده سال.

ماده 4– هركس به قصد دسترسي به داده‎هاي سري موضوع ماده (3) اين قانون،‌ تدابير امنيتي سيستم‎هاي رايانه‎اي يا مخابراتي را نقض کند، به حبس از شش ماه تا دو سال يا جزاي نقدي از ده تا چهل ميليون ريال يا هر دو مجازات محكوم خواهد شد.

ماده 5– ماده (5) چنانچه مأموران دولتي كه مسئول حفظ داده‎هاي سري مقرر در ماده (3) اين قانون يا سيستم‌هاي مربوط هستند و به آن‌ها آموزش لازم داده شده است يا داده‌ها يا سيستم‌هاي مذكور در اختيار آن‌ها قرار گرفته است بر اثر بي‎احتياطي، بي‎مبالاتي يا عدم رعايت تدابير امنيتي موجب دسترسي اشخاص فاقد صلاحيت به داده‎ها، حامل‎هاي داده يا سيستم‎هاي مذكور شوند، به حبس از نود و يک روز تا دو سال يا جزاي نقدي از پنج تا چهل ميليون ريال يا هر دو مجازات و انفصال از خدمت از شش ماه تا دو سال محكوم خواهند شد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.