تقاضای مشاوره

رد کردن لینک ها

استناد پذیری ادله دیجیتال

استناد پذیری ادله دیجیتال

استناد پذیری ادله دیجیتال یا الکترونیکی در ابزار هایی زیر میتوان اشاره کرد.

تلفن همراه ثابت دوربین ها ضبط کننده صدا رایانه های شخصی فکس و اسکرین شات (برداشتن عکس از روی صفحه یک موبایل) و مانند اینها .

در دانش حقوق به آن چیزی که طرفین دعوا برای اثبات دعوی خویش یا دفاع از دعوا به ان استناد می کنند دلیل گفته می شود.

می توان گفت با اماره تفاوت دارد.
اگر کسی ادعا نماید که شخص دیگری عملی مخالف قانون انجام داده است باید ادعایش را ثابت کند.

اثبات ادعا چگونه است؟

چرا که در منطق حقوقی اثبات ادعا بر عهده مدعی است و دلیل این امر دو قاعده حقوقی است:

یکی قاعده بینه است.

قاعده بینه بیان می کند (البینه علی المدعی) یعنی ارائه دلیل بر عهده مدعی است.

هرکس که ادعایی می کند باید بتواند ان ادعا را اثبات نماید.

دوم قاعده برائت است.

این اصل به وضوح در ماده 37 قانون اساسی کشورمان مورد اشاره قرار گرفته است.

اصل برائت بیان می کند که هیچ کس را نمی توان مجرم شناخت

مگر انکه جرم او در دادگاه صالح مطابق قانون مشروع ثابت گردد .

استناد پذیری ادله دیجیتال
استناد پذیری ادله دیجیتال

ادله مورد پذیرش در دادگاه های مدنی و کیفری

ادله مورد پذیرش در دادگاه های مدنی و کیفری در ایران متفاوت اند.

در ماده 1258 قانون مدنی ادله به پنج چیز گفته می شود که عبارتند از :

قرار شهادت قسم و علم قاضی مسله ای که در سال های اخیر با گسترش استفاده از شبکات اجتماعی مجازی و فضای الکترونیک در دنیای حقوق مطرح شده است.

نظرات متفاوتی نیز از جانب حقوقدانان و اساتید حقوقی پیرامون ان مطرح شده است این هست که:

 

آیا اسناد و مدارک و یا گفت و گوی موجود میان افراد در این فضا قابلیت ارائه به دادگاه به عنوان ادله اثبات دعوا را دارد؟

با توجه به توضیحات فوق می توان تعریف دیگری از ادله دیجیتال بیان کرد:

هرگونه داده یا نرم افزار یا سخت افزار الکترونیکی که بتواند اطلاعات ارزشمندی در راستای اثبات ادعا دفاع کشف جرم یا استدلال قضایی به دست دهد

دلیل الکترونیکی محسوب می شود.

این اطلاعات در اسناد کاغذی موجود نیستند ولی می تواند نقش موثری در فرآیند تعقیب کیفری یا دادرسی ایفا نمایند .

با تصویب قانون تجارت الکترونیک دلایل الکترونیک به عنوان نوع جدید دلایل در کنار دلایل سنتی در نظام ادله اثبات دعوا معتبر شمرده

و دارای ارزش اثباتی هستند.ما در مقاله تعریف شواهد و مستندات توضیحات بسیار جامعی مطرح کرده ایم که شما می توانید به آن مراجعه نمایید.

استناد پذیری ادله دیجیتال

  • سوالات متداول و چالش برانگیز

با توجه به این موضوعات هم اکنون این سوال پیش می اید که:

ایا مطرح کردن ادله ادجیتال در دادگاه برای صدور حکم می تواند دیل محکمه پسندی قرار گیرد؟

در پاسخ به این پرسش ابتدا باید خاطر نشان کرد که :

مدت ها پیش از تصویب قانون تجارت الکترونیک دلیل الکترونیکی به شکل نوار ضبط صوت عکس و داده پیام ها حاصل از شمارشگر آب و برق در دادگاه ها مورد استناد قرار می گرفت.

می توان گفت موجب اختلاف آراء صادره و برخورد سلیقه ای قضات در معتبر شمردن این دلایل شده بود.

اما قانون تجارت الکترونیک که در سال 1382 به تصویب رسید

دلایل الکترونیکی را به عنوان نوع جدیدی از دلایل معتبر شمرده:

 این قانون دلایل الکترونیکی را بالاترین ارزش اثباتی دانسته وآن را غیرقابل انکار می داند.

چندین سال از تصویب قانون تجارت الکترونیک سپری شده است.

اما متاسفانه تصور غالب این است که دلیل الکترونیکی به راحتی قابل جعل و تغییر است.

سیستم های اطلاعات نیز چندان مطمئن نیستند و احتمال خطا در داده های حاصل از آنها وجود دارد .

به همین جهت وکلا برای اثبات دعاوی خود چندان به دلیل الکترونیکی استناد نمی کنند.

گاهی هم پیش می آید که دادرسان از پذیرش این دلایل خودداری می کنند .

نکته حائز اهمیت آن است که :

رسیدگی به اعتبار این نوع دلیل در دادگاه نیازمند وجود کارشناسانی است که به زیر ساختهای فنی و قواعد حقوقی دلیل الکترونیکی مسلط باشند.

می توان با ذکر یک مثال بارز که حتی می شود گفت در دنیای روزمره یک سوالی بسیار پر تکراراست و همینطور چالش برانگیز:

 

آیا اسکرین شات( گرفتن عکس از روی صفحه) می تواند در دادگاه به عنوان دلیل محکمه پسند قرار گیرد؟

طبق نظرات عمده حقوقدانان اگر اسکرین شات با قصد مجرمانه همراه باشد و در واقع عنصر روانی جرم محرز باشد

این عمل جرم تلقی می شود که در ماده 745 قانون مجازات اسلامی با ذکر مجازات بیان شده است.

 

1- فرض کنید شخصی در پیام رسان تلگرام پیام های تهدید آمیز یا توهین آمیز ارسال نموده است:

اگر طرف مقابل شما حساب کاربری خود را پاک کرده باشد

یا اینکه پیام ها را برای خودش و هم برای شما پاک کرده باشد چطور؟

ضمن اینکه سرور پیام رسان هایی چون تلگرام و واتساپ در داخل کشور وجود ندارند

آیا باز هم استناد کردن به اسکرین شات در دادگاه محرز می باشد ؟

برخی حقوقدانان در خصوص  استناد پذیری ادله دیجیتال این نظر را دارند که

طبق ماده 655 قانون ایین دادرسی کیفری و صورت الکترونیکی یا محتوای الکترونیکی را

به شرط رعایت سازوکار های امنیتی همانند سند و نوشته مکتوب قابل استناد دانسته است؟

در تبصره نیز مقرر کرده است که هیچ گاه نمی توان صرفا به لحظ شکل یا نحوه ی تبادل اطلاعات الکترونیکی از اعتبار بخشیدن به محتوا و آثار قانونی آن خودداری نمود .

طبق ماده 685 قانون تصریح کرده است که اگر دادگاه رایانه ای توسط طرف دعوا یا شخص ثالثی که از دعوا اگاهی ندارد ایجاد یا پردازش یا ذخیره یا منتقل شود و سامانه رایانه مخابراتی مربوط به صحت اعتبار و انکار ناپذیری داده ها خدشه وارد نشود قابل استناد است.

بنابراین در صورتی که مرجع قابل اعتمادی مانند پلیس فتا اصالت اسکرین شات را ارائه شده از سوی اصحاب دعوا تایید کند .

یا به طریق دیگر اصالت و ساختگی نبودن اسکرین شات مورد استناد برای قاضی احراز شود می تواند بر مبنای آن قضاوت کند.

اما اگر درباره اصالت اسکرین شات تردید جدی وجود داشته باشد؛

احتمال برود که از طریق نرم افزار هایی ساخته شده است دیگر قابلیت استناد نخواهد بود.

با دقت درماهیت ادله الکترونیکی می توان به ویژگی هایی پی برد که نسبت به ویژگی سایر ادله متفاوت بوده .

مهم ترین ویژگی نسخه الکترونیکی این است که می تواند با رونوشت چاپ شده آن یکسان نباشد .

توضیح آنکه ممکن است تنها در صورت بررسی نسخه الکترونیکی اطلاعات مخفی شده مهم آن قابل روئیت باشد .

در نتیجه داشتن نسخه الکترونیکی یک سند یا مدرک می تواند نسبت به رونوشت آن اطالاعات بیشتری ارائه کند:

  • معمولا رایانه ها اطلاعات را در محل هایی از قبیل فایل های ثبت و قایع و یا سربرگ اسناد ذخیره می کنند که عموما در دسترس کاربران قرار ندارند .
  • داده های الکترونیکی را می توان به صورت بسیار فشرده ذخیره کرد.

این عمل باعث می شود که نقل و انتقال داده های الکترونیکی و از بین رفتن آنها نسبت به دلایل و مدارک کاغذی آسانتر شود .

  • داده های الکترونیکی نسبت به اسناد و مدارک کاغذی آسیب پذیر تر هستند و به آسانی می توان این داده ها را دستکاری کرد.

استناد پذیری ادله دیجیتال

اما می توان برای استناد پذیری ادله دیجیتال این اسناد اوصافی هم قائل شد:

  • اصالت:

سند باید بر محتوی خود دلالت داشته باشد

محتوای سند تولید کننده یا ارسال کننده و همچنین زمان تولید یا ارسال آن را بیان می کند.

تطابق این دو وجه با واقعیت اصالت سند را رقم می زند.

  • اعتبار

اسناد باید از اعتبار لازم و کافی برخوردار باشند.

  • یکپارچگی:

 اسناد را کامل و دست نخورده باید نگه داشت .

از دستبرد های غیر مجاز دور ساخت این وصف بر لزوم تغییر ناپذیری اسناد پس از تولید تاکید دارد .

امضا الکترونیکی هم می تواند به عنوان ادله دیجیتالی نام برد .

بدین معنا که از رمز مستقل و محرمانه ای که امکان تعیین هویت ارسال کننده و الحاق او به سندی که محتوی داده را تشکیل می دهد.

در واقع داده پیام با نام شخص ارسال کننده فرستاده شده بیان می شود.

همان طور که اثر انگشت یک ادله مخفی می باشد مدارک الکترونیکی هم همین حالت را دارند .

قبل از ارسال مدارک دیجیتالی به چه نکاتی توجه کنیم؟

 برای اینکه مدارک دیجیتالی را قابل رویت کنیم باید از تجهیزات و نرم افزار های خاص کمک بگیریم.
می توان در کنار امضا الکترونیکی به نوشته الکترونیکی هم اشاره کرد که شامل ایمیل و مانند اینها می شود.

به طور کلی باید گفت در اکثر مواقع اطلاعات موجود در سامانه های رایانه ای سند محسوب می شود .

ولی به این معنا نیست که به داده های رایانه ای فقط به عنوان سند کتبی می توان استناد کرد .

در برخی موارد این داده ها می تواند حتی به عنوان اقرار کتبی مورد استفاده قرار گیرد.

اگر داده مذکور به صورت نوشته نباشد:

این داده می تواند به عنوان اماره یا به عنوان اطلاعات اولیه در اختیار کارشناسان قرار گیرد .

هرگاه یکی از اصحاب دعوا نسبت به مستندات ارائه شده از جانب طرف مقابل ادعای جعل یا انکار یا تردید نماید

دادگاه به اصالت و صحت مستندات رسیدگی می کند .کارشناسان همواره آماده پاسخگویی به سوالات شما هستند.

در این پست در مورد استناد پذیری ادله دیجیتال به بحث پرداختیممجازات شنود غیر مجاز و بررسی آن

اطلاعات بیشتر

تماس با وکیل سایبری

به گفتگو بپیوندید

بازگشت به بالای صفحه
شروع گفتگو
به مشاوره نیاز دارید ؟
سلام
نیاز به مشاوره آنلاین دارید ؟
اگر نرم افزار واتس‌آپ ندارید لطفاً با شماره 09306734250 جهت مشاوره تماس بگیرید.